محصولات آتی

ورود کاربران


مسواک زدن

جاودانگی، وعده الهی و آمال بشری
وعده ادیان الهی در باب حیات اخروی، همخوان با فطرت بشر همخوان است
جاودانگی، وعده الهی و آمال بشری         
   

در نظر انسان های ابتدایی که اندیشه بسیطی درباره مرگ نداشتند و نمی دانستند مردن معلول عواملی طبیعی است، مرگ جنبه شر داشت. این مردمان شاهد آن بودند که عزیزانشان که روزگاری در کنار آنها می زیستند و در شادی ها و غم هایشان با آنها سهیم بودند، به یکباره بیجان می گشتند و از این جهان رخت برمی بستند.

این مساله شدیدا آنها را متأثر می کرد. این در حالی بود که مردگان شب هنگام در هیاتی به خواب آنها می آمدند که گویی زنده و سلامتند و همانند گذشته از این زندگی لذت می برند. از این رو آنان دچار ترس و سردرگمی می شدند و برای آن که مانع بازگشت مرده ها شوند، تدابیری می اندیشیدند. مثلا در ژاپن دست و پای مرده را در گور می بستند یا سنگ های بزرگی روی جسد می گذاشتند تا مانع بازگشت مرده ها به دنیای زنده ها شوند. گاهی نیز دیده می شد انسان های ابتدایی برای دفن مرده او را از در بیرون نمی بردند، بلکه او را از سوراخ یا پنجره بیرون می بردند و بعدا آن سوراخ یا پنجره را مسدود می کردند تا مرده به جایگاه خویش بازنگردد. (ناس، جان بی، ۱۳۷۹)

با گذشت زمان انسان های ابتدایی دریافتند بازگشت شخص مرده به زندگی پیشین امکانپذیر نیست. پس زنده و سلامت به خواب دیدن مردگان را حمل بر زندگی اخروی و بعضا جاوید آنان کردند. در واقع آنها به این نتیجه رسیدند که زندگی جاویدی وجود دارد که آدمی پس از مرگ از آن برخوردار می شود. از این رو در آیین های خاکسپاری اقوام متعددی رسم در گور نهادن مرده به همراه اشیایی که او قبلا از آنها استفاده می کرده، اجرا شده است. به عنوان مثال یکی از رسوم چینیان باستان آن بوده که به همراه مرده، اگر فرد متمولی بود، کنیزان، مستخدمان، اسب، وسایل زندگی و حتی غذا دفن می شده است. در مصر باستان نیز مرده ها را مومیایی می کردند تا آنها بتوانند به زندگی پس از مرگ خود ادامه دهند. (رضایی، مهدی، ۱۳۸۳)

این شواهد حکایت از میل به جاودانگی در انسان دارد. آدمی همواره در پی آن بوده که تا ابد در این دنیا زندگی کند. اما دریغ و درد که مرگ این آرزوی دست نیافتنی را از او ربوده است. میل به جاودانگی در ادبیات ملل و اقوام مختلف به اشکال متفاوت منعکس شده است: در داستان سفر گیلگمش که اصلی بابلی دارد، آمده است که قهرمان داستان یعنی گیلگمش در جستجوی گیاه زندگی به سرزمین مردگان قدم می گذارد و آن را می یابد. اما ماری این راز جاودانگی را می دزدد و او را از برخورداری از زندگی جاوید بی بهره می گذارد. یا هنگامی که کیش دائویزم در چین به کمال رسید، این اعتقاد به وجود آمد که فردی که از نیروی تائو برخوردار است می تواند بر مرگ غلبه کند. حتی کیمیاگران چینی نیز در جستجوی اکسیر حیات بودند. (ناس، جان بی، ۱۳۷۹)

رهایی از مرگ و دستیابی به جاودانگی به دوره های متأخرتر سریان یافت و به ادبیات ایرانی ـ اسلامی نیز راه یافت و حکیمانی همچون نظامی داستان جستجوی اسکندر در پی آب حیات را به نظم کشیدند. همچنین مرگ سیاوش و ادامه دادن راه او توسط کیخسرو که در متون زرتشتی ذکر آن آمده است، به سریان یافتن زندگی و جاودانگی اشاره دارد. بنابراین ریخته شدن خون سیاوش و روییدن گیاه روی زمین نشان دهنده جاودانگی سیاوش در قالب کیخسرویی است که همانند خضر جاودانه تصور می شده است. (مزدا پور، کتایون) از این رو می توان به این نتیجه رسید که شاید داشتن پسر برای پدر و پیش گرفتن شغل پدر توسط پسر خود رمز جاودانگی انسان های پیشین بوده است.

در نظام اجتماعی دوران پیشین فرد اهمیتی نداشته و آنچه از اهمیت برخوردار بوده، حفظ پیشه و طبقه ای بوده که فرد در آن زندگی می کرده است. در واقع کاری که انجام می گرفته اهمیت داشته و نه فردی که کار انجام می داده است. (البته این مهم درمورد پادشاهان و شاهزادگان صدق نمی کند. چرا که آنها یگانه قهرمان داستان های آن زمان بوده اند و ادبیات ملل مختلف مشحون از قهرمانانی است که پادشاه یا شاهزاده بوده اند.) در دوران قبل تر هم، این قبیله بوده که اهمیت و ارزش داشته و بجای فرد تصمیم می گرفته است. در واقع هیچ کدام از افراد قبیله از خود موجودیت مستقلی نداشته اند. چنین وضعیتی میان موجودات دیگر نیز صادق است. چنان​که وقتی دانشمندان روی گونه خاصی از موجودات مطالعه می کنند، بیان می دارند نسل این موجود در خطر انقراض است، زیرا نزد دانشمندان هیچ گاه تک تک موجودات ارزشمند نیستند.

این چنین انسان ابتدایی که با سوالات گوناگونی درباره فلسفه حیات دست و پنجه نرم می کرد، دریافت زندگی جاوید را در زمان و مکان دیگری جستجو کند و عجب آن که انتظار و جستجوی او عبث نبود. زیرا چندی نگذشت که پیامبرانی مبعوث شدند و پیام جاودانگی را به او بشارت دادند. این بار شاعران و فیلسوفان دست به کار شدند و رازی را در اشعارشان بازگو کردند که دیگر خیالی واهی نبود بلکه واقعیتی محتوم به شمار می رفت. زیرا انسانی که اسیر زمان بود و در زمان به دنیا می آمد و در زمان می مرد، اکنون قادر بود با جاودانگی خود بر مرگ غلبه کند. جان دان، شاعر انگلیسی(۱۶۳۱ ۱۵۷۲) در یکی از غزل های خود به همین مهم اشاره دارد:

ای مرگ مغرور نباش که در دل آدمیان خوف و هراس می اندازی و قدرتمندی. تو آنقدرها هم هراسناک نیستی. زیرا وقتی آدمی سر از خواب کوتاه مرگ بردارد و از نو زنده شود، تو مرگ، تو دیگر وجود نداری، در آن زمان ای مرگ این تو هستی که مرده ای!»

(The Norton Anthology of English Literature, ۲۰۰۰)

وقتی آدمی به جاودانگی موعودش دست یابد، دیگر کرونوس زمان قادر نیست فرزندان خود را ببلعد. چرا که این اوست که مرده است و فرزندان او، انسان ها به بی مرگی و جاودانگی دست یافته اند. این اصلی است که تمامی ادیان وحیانی و خصوصا اسلام بارها درباره آن تأکید کرده اند.
        
    
    
            منابع:

آفرینش و مرگ در اساطیر، مهدی رضایی، انتشارات اساطیر۱۳۸۳.

نقد تطبیقی ادیان و اساطیر، حمیرا زمردی، انتشارات زوار ۱۳۸۵.

داغ گل سرخ و چهارده گفتار دیگر درباره اسطوره، کتایون مزداپور، انشارات اساطیر به همکاری مرکز بین المللی گفت وگوی تمدن ها ۱۳۸۳.

تاریخ جامع ادیان، جان بی ناس، علی اصغر حکمت، انتشارات علمی و فرهنگی ۱۳۷۹.

The Norton Anthology of English Literature, Seventh Edition, Volume ۲, W.W. Norton & Company, London, ۲۰۰۰

هما شهرام بخت     
            روزنامه جام جم ( www.jamejamonline.ir )
1391/7/28


نام و نام خانوادگی :
ایمیل :
* متن کامنت :
 

خانه چاپ ارسال به دوستان نسخه متنی کوچک کردن متن بزرگ کردن متن دانلود خروجی پی دی اف خروجی میکروسافت ورد
0/10 (تعداد آرا 0 نفر )

مجموعه فیلم سالن انتظار عمومی
فیلم سالن انتظار ارتودنسی
فیلم سالن انتظار ایمپلنت
فیلم سالن انتظار ترمیمی و زیبایی
فیلم پیشگیری و بهداشت
فیلم های مناظر طبیعت
موسیقی بی کلام